काठमाडौं । लोमश वाङ्मय प्रतिष्ठानको आयोजनामा नियमित रूपमा सञ्चालन हुँदै आएको ‘शुक्रबारे एवम् कृति परिचर्चा’ कार्यक्रमअन्तर्गत साहित्यकार सत्या अधिकारीद्वारा लिखित लघुकथा कृति ‘ऐना’ माथिको विशेष परिचर्चा कार्यक्रम भव्य, सभ्य र उपलब्धिमूलक वातावरणमा सम्पन्न भएको छ।
काठमाडौंको तारकेश्वर–८ स्थित हिमरश्मि हाईस्कुलमा आयोजित कार्यक्रममा साहित्य, शिक्षा, भाषा तथा संस्कृतिप्रति समर्पित विभिन्न क्षेत्रका व्यक्तित्वहरूको उल्लेखनीय सहभागिता रहेको थियो। कार्यक्रममा उपस्थित साहित्यप्रेमी, शिक्षक, विद्यार्थी, लेखक तथा बौद्धिक समुदायले लघुकथा विधाको महत्त्व, यसको सामाजिक भूमिका तथा ‘ऐना’ कृतिको सन्देशबारे गहन छलफल गरेका थिए।
कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि पूर्वराजदूत डा. विष्णुहरि नेपालले साहित्य कुनै मनोरञ्जनको माध्यम मात्र नभई समाजलाई सही दिशातर्फ डोर्याउने चेतनाको उज्यालो भएको उल्लेख गर्दै असल साहित्यले मानिसलाई सोच्न, आत्ममूल्याङ्कन गर्न र सकारात्मक परिवर्तनका लागि प्रेरित गर्ने धारणा व्यक्त गर्नुभयो। उहाँले भाषा, साहित्य र संस्कृतिको संरक्षण तथा प्रवर्द्धनमा यस्ता कार्यक्रमले दीर्घकालीन योगदान पुर्याउने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो।
कृतिकार सत्या अधिकारीले आफ्ना लघुकथाहरूको सिर्जना प्रक्रिया, पात्र चयन, सामाजिक यथार्थ तथा मानवीय संवेदनाका विविध पक्षबारे प्रकाश पार्दै ‘ऐना’ समाजका अनेक अनुहारलाई देखाउने एउटा आत्मदर्शनको माध्यम भएको बताउनुभयो। उहाँले साहित्यले समाजका विकृति र विसङ्गतिलाई उजागर गर्नुका साथै सकारात्मक सोच र मानवीय मूल्य स्थापित गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने धारणा राख्नुभयो।
परिचर्चाकार डा. पुष्करराज भट्ट, भाषा आयोगका सदस्य, ले ‘ऐना’ कृतिको साहित्यिक पक्ष, भाषिक सौन्दर्य, कथावस्तुको संरचना तथा लेखकले उठाएका सामाजिक विषयवस्तुको गहिरो विश्लेषण प्रस्तुत गर्नुभयो। उहाँले लघुकथा छोटो आकारको भए पनि त्यसले जीवनका गहिरा अनुभूति र सामाजिक यथार्थलाई प्रभावकारी रूपमा अभिव्यक्त गर्न सक्ने उल्लेख गर्दै ‘ऐना’ समकालीन नेपाली लघुकथामा एउटा सशक्त कृतिका रूपमा स्थापित हुने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो।
कार्यक्रमभर साहित्यप्रेमीहरूबीच खुला अन्तरक्रिया, जिज्ञासा, विचार आदान–प्रदान तथा रचनामाथि गहन विमर्श भएको थियो। सहभागीहरूले कृतिमा उठाइएका विषयहरूले वर्तमान समाजका विविध पक्षलाई जीवन्त रूपमा उजागर गरेको भन्दै लेखकको सिर्जनशीलताको खुलेर प्रशंसा गरेका थिए। कार्यक्रममा उपस्थित युवा पुस्ताले पनि साहित्यप्रतिको आफ्नो रुचि अभिवृद्धि भएको अनुभव व्यक्त गरेका थिए।
कार्यक्रम सहजिकरण प्रतिष्ठानका सचिव नवीन पल्लबले गरेका हुन् ।
वक्ताहरूले साहित्य समाजको ऐना मात्र नभई परिवर्तनको आधार भएको उल्लेख गर्दै पुस्तक पढ्ने संस्कृतिको विकास आजको आवश्यकता भएको बताए। उनीहरूले प्रविधिको तीव्र विकाससँगै पुस्तकबाट टाढिँदै गएको समाजलाई पुनः अध्ययन, अनुसन्धान र सिर्जनशीलतासँग जोड्न यस्ता कार्यक्रमले महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्ने धारणा राखे।
कार्यक्रममा साहित्य, भाषा, शिक्षा र संस्कृतिको संरक्षणका विषयमा पनि विशेष जोड दिइएको थियो। सहभागीहरूले मातृभाषा, नेपाली भाषा तथा मौलिक साहित्यको संरक्षण र प्रवर्द्धनमा सबैको साझा दायित्व रहेको बताउँदै नयाँ पुस्तालाई अध्ययन, लेखन र अनुसन्धानतर्फ आकर्षित गर्न यस्ता सिर्जनात्मक गतिविधि निरन्तर सञ्चालन हुनुपर्ने आवश्यकता औँल्याए।
लोमश वाङ्मय प्रतिष्ठानले विगतदेखि नै नियमित रूपमा साहित्यिक बहस, कृति विमोचन, परिचर्चा तथा स्रष्टा सम्मानका कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आएको उल्लेख गर्दै आयोजक संस्थाले आगामी दिनमा पनि साहित्यिक अभियानलाई अझ व्यापक र प्रभावकारी बनाउने प्रतिबद्धता जनाएको छ।
कार्यक्रमले साहित्यप्रेमीहरूबीच सिर्जनात्मक ऊर्जा, बौद्धिक बहस र सकारात्मक सोचको वातावरण निर्माण गर्नुका साथै पुस्तकप्रतिको आकर्षण अभिवृद्धि गर्न महत्वपूर्ण योगदान पुर्याएको सहभागीहरूको निष्कर्ष रहेको थियो।
प्रेरणादायी सन्देश
साहित्य केवल शब्दहरूको संयोजन होइन, यो समाजको आत्मा हो। एउटा असल पुस्तकले एउटा व्यक्तिको सोच बदल्न सक्छ, एउटा सोचले परिवार बदल्न सक्छ, परिवारले समाज र समाजले राष्ट्र बदल्न सक्छ। त्यसैले पुस्तक पढ्ने बानी, सिर्जना गर्ने साहस र ज्ञान बाँड्ने संस्कृतिको विकास आजको सबैभन्दा ठूलो सामाजिक अभियान हो। ‘ऐना’ जस्ता कृतिहरूले हामीलाई अरूलाई होइन, पहिले आफ्नै प्रतिबिम्ब हेर्न सिकाउँछन्। जब मानिसले आफूलाई चिन्न थाल्छ, तब मात्र समाज परिवर्तनको यात्रा वास्तवमै सुरु हुन्छ।
